Wetenschap- en techniekeducatie bevordert integratie van vluchtelingenkinderen

Taal van techniek is universeel

Auteur: Sanne Respen

(ga voor het volledige artikel in het Eindhovens Dagblad van 15-4-2016 naar :
ED_15-04-2016_De_taal_van_techniek_is_universeel

We kennen allemaal de verwondering op het gezicht van een kind als hij of zij iets nieuws ziet. Volwassenen merken het vaak niet eens meer op, maar voor kinderen kan een verschijnsel als magnetisme iets bewonderingswaardigs zijn. Magneetjes die naar elkaar toeschieten zonder dat ze aangeraakt worden, wow! De vraag is nu, is deze verwondering universeel bij kinderen over de hele wereld? Zo ja, zou het dan de taalbarrière kunnen slechten bij de integratie van vluchtelingenkinderen in Nederland? Op die manier zouden twee vliegen in één klap worden geslagen: vluchtelingenkinderen maken kennis met wetenschap en techniek en hun taalontwikkeling wordt bevorderd.
verwondering en samenwerking

verwondering en samenwerking

IMG_2280

IMG_2271

Vouwbloemen laten bloeien

Basisschool Het Palet in Hapert heeft twee neveninstroomklassen met vluchtelingenkinderen. Samen met de leerlingen van de reguliere groep 5 gaan de vluchtelingenkinderen aan de slag met opdrachten van het Techniek Toernooi. De kinderen worden uitgedaagd met technische opdrachten die allemaal te maken hebben met het begrip ‘tijd’. Zo krijgen ze de opdracht wie het beste papieren bloemen kan laten bloeien. De leerlingen gaan direct aan de slag en knippen en vouwen verschillende bloemen van vliegerpapier, krantenpapier, karton en verfpapier. Het vouwen van de bloemblaadjes is niet zo gemakkelijk, maar Aboudah uit Syrië heeft daar een oplossing voor. ‘Kijk’, zegt hij. Met zijn achterste gaat hij op de bloem zitten, zodat de blaadjes gevouwen blijven. Vervolgens legt hij zijn bloem op het water, de blaadjes gaan onmiddellijk open. ‘Wow!’, roept Aboudah.

In de neveninstroomklassen van basisschool Het Palet in Hapert zitten leerlingen in de leeftijd van 6 tot 13 jaar met een niet-Nederlandse nationaliteit die minder dan een jaar in Nederland wonen en niet of nauwelijks de Nederlandse taal beheersen. Leerlingen van verschillende leeftijden, met een uiteenlopend niveau en uit verschillende culturen zitten samen in een groep.

 

Cultuuroverstijgende aanpak

“De ervaring leert dat de verwondering die kinderen hebben bij het zien van natuurkundige verschijnselen universeel is, ongeacht hun afkomst of leeftijd”, aldus Kiet Engels, leerkracht van de neveninstroomklas. De rijke context van wetenschap en techniek biedt een uitstekend platform om cultuurverschillen te overbruggen. Op een speelse wijze en zonder dat de leerlingen het in de gaten hebben, leren ze van en met elkaar. Ze leren niet alleen natuurkundige principes, maar ook nieuwe woorden en begrippen, motorische vaardigheden en samenwerken. “In sommige culturen is het voor kinderen niet altijd vanzelfsprekend om samen te werken”, aldus de leerkracht.

 

Coöperatief leren

Tijdens de techniekactiviteiten wordt er dan ook veel aandacht besteed aan samenwerking. Zo vervult ieder kind een bepaalde taak tijdens het experiment met de bloeiende bloemen. De een is de tijdbewaker, de ander de schrijver, de stilte kapitein, de aanmoediger en weer een ander is de taakkapitein. Zo houdt een van de leerlingen met een stopwatch bij hoelang de verschillende soorten bloemen zich openvouwen, de ander schrijft de resultaten op, de stilte kapitein houdt in de gaten of de groepsgenoten niet te hard praten, de aanmoediger moedigt zijn medeleerlingen aan en weer een ander zorgt ervoor dat iedereen zijn of haar taken uitvoert. Deze aanpak zorgt voor een gestructureerde samenwerking waarbij iedere leerling actief deelneemt aan de activiteit; dit wordt ook wel coöperatief leren genoemd. Bij coöperatief leren gaat het om de samenwerking tussen sterke leerlingen en leerlingen met speciale begeleidingsbehoeften. De leerkrachten van de neveninstroomklassen hebben er dan ook bewust voor gekozen om de vluchtelingenkinderen in groepjes te laten samenwerken met leerlingen van groep 5 die de Nederlandse taal goed beheersen. Op deze manier kunnen verschillen tussen leerlingen benut worden, leren de leerlingen elkaar waarderen en krijgen ze begrip voor elkaar.

 

Taalbarrière

Ondanks dat er veel aandacht wordt besteed aan samenwerken, blijkt uit observaties dat het voor de vluchtelingenkinderen moeilijk is om te participeren in het groepsproces. De lichaamstaal van de kinderen spreekt verwondering uit, maar het uitspreken van deze verwondering en het delen van ervaringen is lastig door de taalbarrière. Desondanks begrijpen de kinderen de achterliggende principes van het experiment. Zo tekent Jorj uit Syrië op vliegerpapier grote blaadjes, zodat de bloem zich makkelijk kan openvouwen. Het soort papier, de grootte van de bloem en de lengte van de blaadjes hebben namelijk invloed op hoe snel de bloem opengaat.

Zoals blijkt uit de ervaringen op basisschool Het Palet, biedt de context van wetenschap en techniek kansen voor een brede ontwikkeling van vluchtelingenkinderen. De universele verwondering en nieuwsgierigheid zijn de belangrijkste voorwaarden om tot leren te komen. Van daaruit start hun onderzoek en leren ze onder andere sociale-, motorische- en taalvaardigheden. Dit alles draagt bij aan een goede integratie van toekomstige Nederlanders.

 

Over de auteur: Sanne Respen is educatief medewerker bij Stichting Techniekpromotie. Zij is gespecialiseerd in wetenschap- en techniekeducatie.

 

Basisschool Het Palet in Hapert begon 4,5 jaar geleden met onderwijs aan vluchtelingenkinderen. Op dit moment krijgen 25 kinderen les verdeeld over twee groepen. De kinderen zijn afkomstig uit onder andere Syrië, Eritrea en Irak. Het doel is dat ze binnen een jaar voldoende taalvaardig en sociaal vaardig zijn om mee te draaien in een reguliere school. De kinderen worden vanaf augustus 2015 tot en met juli 2016 gevolgd voor een documentaire van Lataster Films, die dit najaar op het documentairefestival IDFA wordt gepresenteerd. Kijk voor meer informatie over de neveninstroomklassen op www.hetpalet.nl.

 

Het lesmateriaal van het Techniek Toernooi geeft basisschoolleerlingen de gelegenheid om op een speelse manier kennis te maken met wetenschap en techniek. In teams van vier werken de kinderen aan een technische opdracht. Met behulp van lesmateriaal lopen de leerlingen stap voor stap door het onderzoek- en ontwerpproces. Tijdens de regio- en landelijke finaledag(en) kunnen teams hun ontwerp presenteren. De jaarlijkse finaledag vindt plaats in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem.

 

Het Techniek Toernooi is een programma van Stichting Techniekpromotie en de Nederlandse Natuurkundige Vereniging. Kijk voor meer informatie op www.techniektoernooi.nl of www.techniekpromotie.nl.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s